Giáo trình Sinh học phân tử - Chương 1: Các đại phân tử sinh học

Tài liệu Giáo trình Sinh học phân tử - Chương 1: Các đại phân tử sinh học: Sinh học phân tử 5 Chương 1 I. Nucleic acid , . (RNA). 1. Deoxyribonucleic acid 5’ . 5 m. Sinh học phân tử 6 Hình 1.1. Chuỗi xoắn kép của DNA mạch . 20 o A 100 o A 300 o A 1.3). (a) Cấu trúc của DNA RNA Liên kết hydrogen Sinh học phân tử 7 100 o A đường kính 100 o A 300 o A . Trong nhân tế bào, các sợi vừa kể trên kết hợp chặt chẽ với nhiều protein khác nhau và cả với các RNA tạo thành nhiễm sắc chất, mức độ tổ chức cao nhất của DNA. Hình 1.2. Cấu trúc các nucleotide điển hình H N CH3 H O H N N O Thymine (DNA) H H H H H CH2 đầu 3’ O O H H H H H CH2 O O NH2 N N O H H Cytosine P O O O O P O O O O H H H H H CH2 O O N N N N H O H NH2 Guanine đầu 5 P O O O O P O O O O H H H H H CH2 O O H H NH2 N N N N Adenine Deoxyribose Phosphate H O H N O Uracil (RNA) O OH HO ...

pdf21 trang | Chia sẻ: quangot475 | Ngày: 19/01/2021 | Lượt xem: 44 | Lượt tải: 0download
Bạn đang xem trước 20 trang mẫu tài liệu Giáo trình Sinh học phân tử - Chương 1: Các đại phân tử sinh học, để tải tài liệu gốc về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
Sinh học phân tử 5 Chương 1 I. Nucleic acid , . (RNA). 1. Deoxyribonucleic acid 5’ . 5 m. Sinh học phân tử 6 Hình 1.1. Chuỗi xoắn kép của DNA mạch . 20 o A 100 o A 300 o A 1.3). (a) Cấu trúc của DNA RNA Liên kết hydrogen Sinh học phân tử 7 100 o A đường kính 100 o A 300 o A . Trong nhân tế bào, các sợi vừa kể trên kết hợp chặt chẽ với nhiều protein khác nhau và cả với các RNA tạo thành nhiễm sắc chất, mức độ tổ chức cao nhất của DNA. Hình 1.2. Cấu trúc các nucleotide điển hình H N CH3 H O H N N O Thymine (DNA) H H H H H CH2 đầu 3’ O O H H H H H CH2 O O NH2 N N O H H Cytosine P O O O O P O O O O H H H H H CH2 O O N N N N H O H NH2 Guanine đầu 5 P O O O O P O O O O H H H H H CH2 O O H H NH2 N N N N Adenine Deoxyribose Phosphate H O H N O Uracil (RNA) O OH HO OH H HOCH2 Ribose (RNA) Sinh học phân tử 8 Hình 1.3. Cấu trúc nucleosome và nhiễm sắc thể. Phân tử DNA được cuộn lại trên nhiễm sắc thể làm cho chiều dài ngắn lại hơn 50.000 lần. : - . 10-15% genome (hệ gen) - DNA xoắn kép 2 nm 11 nm DNA Nhân của 8 phân tử histone Histon H1 30 nm 300 nm 700 nm 1400 nm Nucleosome DNA xoắn kép 2 nm Nhân của 8 phân tử histone DNA Histone H1 30 nm 300 nm 700 nm 1400 nm 11 nm Sinh học phân tử 9 ). - . - - 5S RNA. - . . , đ . 2. Ribonucleic acid sau: - . - . - . , s -protein. Sinh học phân tử 10 . : (mRNA) 2- . : E. coli 1,2 kb. (tRNA) : - . - . 2.3. RNA ribosome (rRNA) n. DNA RNA Protein Phiên mã Dịch mã Sinh học phân tử 11 E. coli 5S. exon. Ribosome là những phân tử cần thiết cho sự tổ . Người ta cũng thấy ribosome trong ty thể, ở đó có sự tổng hợp một số protein ty thể. E. coli (%) (S) 1 (kDa) nucleotide rRNA 80 5 16 23 1 1063 3 10550 3 1021 , , , 120 1700 3700 tRNA 15 4 2,5 × 10 1 75 mRNA 5 2.3.1. Ribosome của prokaryote Tế bào được nghiên cứu về ribosome nhiều nhất là E. coli. Ribosome (70S) của E. coli gồm hai tiểu đơn vị: tiểu đơn vị nhỏ (30S) và tiểu đơn vị 1 S (Svedberg): đơn vị đo vận tốc lắng. Hệ số lắng của một tiểu đơn vị phụ thuộc không những vào khối lượng của tiểu đơn vị đó mà còn phụ thuộc vào hình dạng và độ rắn của nó, điều này giải thích tại sao sự kết hợp của hai tiểu đơn vị 50S và 30S lại tạo ra một ribosome 70S. Sinh học phân tử 12 lớn (50S). Căn cứ vào hệ số lắng, người ta phân biệt ba loại rRNA: 23S rRNA, 16S rRNA và 5S rRNA. - Tiểu đơn vị 30S chứa: 1 phân tử 16S rRNA (có 1540 nu) và 21 ribosomal protein khác nhau. - Tiểu đơn vị 50S chứa: 1 phân tử 5S rRNA (có 120 nu), 1 phân tử 23S rRNA (có 2900 nu) và 34 ribosomal protein. Hai tiểu đơn vị nhỏ và lớn khi kết hợp với nhau sẽ tạo ra một rãnh ở chỗ tiếp giáp của chúng để cho mRNA đi qua. 2.3.2. Ribosome của eukaryote Ribosome của eukaryote (80S) lớn hơn ribosome của prokaryote cũng bao gồm hai tiểu đơn vị: tiểu đơn vị nhỏ (40S) và tiểu đơn vị lớn (60S). - Tiểu đơn vị 40S chứa: 1 phân tử 18S rRNA (có 1900 nu) và 33 ribosomal protein. - Tiểu đơn vị 60S chứa: 3 phân tử rRNA (5S; 5,8S và 28S) và 49 ribosomal protein. Tó RNA polymerase. : - . - : ATP, CTP. 5’ - . Th . . E. coli . Sinh học phân tử 13 II. Protein (monome chung: L- -amino acid amino acid, qu . (NH2 2 - L D- . của chúng. Những amino acid trung tính có một nhóm amine và một nhóm carboxyl. protein. L- - 20 L- - : H2N COOH CH R Sinh học phân tử 14 - Amino acid t . Bao . - . Bao threonine. - . Bao - (-S-S-). - . Bao - . - . Bao . - Iminoacid. Proline. - . Bao . 2O. . . như sau (Hình 1.4): Sinh học phân tử 15 - 1. L ). . Hình 1.4. Các mức độ tổ chức của phân tử protein - 2. L . (a) Cấu trúc sơ cấp (bậc 1) (b) Cấu trúc thứ cấp (bậc 2) Xoắn α (c) Cấu trúc bậc 3 (d) Cấu trúc bậc 4 Lá phiến β Sinh học phân tử 16 ( - - , cuộn xun . . - 3. L , l chuỗi polypeptide. . - 4. Là . Sinh học phân tử 17 . . Bảng 1.2. Các chức năng sinh học của protein và một số ví dụ Các nhóm chức năng Ví dụ Enzyme Ribonuclease Trypsin Phosphofructokinase Alcohol dehydrogenase Catalase Malic enzyme Protein điều khiển Insulin Somatotropin Thyrotropin lac repressor NF1 (nuclear factor 1) Catabolite activator protein (CAP) AP1 Sinh học phân tử 18 Protein vận chuyển Hemoglobin Serum albumin Glucose transporter Protein dự trữ Ovalbumin Casein Zein Phaseolin Ferritin Protein vận động và co rút Actin Myosin Tubulin Dynelin Kinesin Protein cấu trúc -Keratin Collagen Elastin Fibroin Proteoglycans Protein cấu trúc tạm thời (scaffold protein) Grb 2 crk shc stat IRS-1 Protein bảo vệ Immunoglobulins Thrombin Fibrinogen Antifreeze proteins Snake and bee venom proteins Diphtheria toxin Ricin Protein lạ/ngoại lai (exotic protein) Monellin Resilin Glue proteins Sinh học phân tử 19 10 16 . , tu disulfite ). . 2 albumin. 1.5). Sinh học phân tử 20 . Hình 1.5. Hai kiểu vận chuyển cơ bản. (a): vận chuyển bên trong hoặc giữa các tế bào hoặc mô. (b): vận chuyển vào hoặc ra khỏi tế bào. 4O2 4O2 (a) Hemoglobin Hb(O2)4 (Hb) Phổi Tuần hoàn tĩnh mạch Tuần hoàn động mạch Tim Mô Hemoglobin Hb(O2)4 (Hb) Bên ngoài Bên trong Glucose Vận chuyển glucose (một protein màng) Màng tế bào (b) Sinh học phân tử 21 . ). . Chẳng hạn: - . Fibroin ( - . . : ( -glutamyl-cysteinyl)n-glycine đ . Sinh học phân tử 22 10 9 nguyên. Trong cơ . . 0 o C. 2.8. Protein lạ/ngoại lai . . III. Lipid . Sinh học phân tử 23 đôi. Hình 1.6. Sơ đồ biểu diễn của kháng thể và kháng nguyên. a: kháng thể gồm 4 chuỗi polypeptide. b: kháng thể kết hợp với kháng nguyên. c: kết hợp giữa kháng nguyên và kháng thể. 1.7) . NH2 H2N NH2 NH2 Vị trí kết hợp với kháng nguyên Vị trí kết hợp với cytophage HOOC COOH HOOC COOH NH2 NH2 H2N NH2 Kháng nguyên Kháng thể a b c Sinh học phân tử 24 1.3. CH3(CH2)10 COOH Lauric CH3(CH2)14 COOH Palmitic CH3(CH2)7CH=CH (CH2)7 COOH Oleic CH3(CH2)4 CH= CH- CH2 CH= CH (CH2)7 COOH Linoleic Hình 1.7. Sơ đồ biểu diễn một đoạn cắt của màng sinh học IV. Polysaccharide a C1 . Đầu ưa nước Protein xuyên màng Lớp tách rời Gốc acid béo kỵ nước Phân tử lưỡ Glycoprotein ng tính Oligosaccharide Glycoprotein Protein ngoại biên Glycolipid Protein ngoại biên Protein ưa nước Protein xuyên màng Lõ i kỵ n ư ớ c H a i lớ p p h o sp h o lip id P h o sp h o lip id Sinh học phân tử 25 . nucleic nucleic acid hay . Tài liệu tham khảo/đọc thêm 1. Hồ Huỳnh Thùy Dương. 1998. Sinh học phân tử. NXB Giáo dục, Hà Nội. 2. Alberts B, Bray D, Lewis J, Raff M, Roberts K and Watson JD. 2002. Molecular Biology of the Cell. 3 rd ed. Garland Publishing, Inc. New York, USA. 3. Lewin B. 2000. Gene VII. Oxford University Press, Oxford, UK. 4. Lodish H, Berk A, Matsudaira P, Kaiser CA, Krieger M, Scott MP, Zipursky SL and Darnell J. 2004. Molecular Cell Biology. 5 th ed. WH Freeman and Company, New York, USA. 5. Watson JD, Baker TA, Bell SP, Gann A, Levine M and Loscik R. 2004. Molecular Biology of the Gene. The Benjamin Cummings/Cold Spring Habor Laboratory Press, San Francisco, CA, USA. 6. Weaver RF. 2003. Molecular Biology. 2 nd ed. McGraw-Hill Company Inc. New York, USA.

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • pdfshpt1_6282_541_2171495.pdf
Tài liệu liên quan